Copy of “Biobased renoveren? Dat moet je gewoon doen.”

“Biobased renoveren? Dat moet je gewoon doen.” Met die duidelijke oproep opende Elisabeth Ter Borg de deelsessie Vernieuwbouw met biobased materialen tijdens de werkconferentie Circulair Bouwen aan Morgen. Vanuit haar rol bij Building Balance én haar 30 jaar ervaring in de volkshuisvesting liet zij zien dat biobased renoveren geen toekomstmuziek is, maar nu al kan, én gebeurt.

Begin gewoon: er kan al veel

De kern van Ter Borgs verhaal was helder: de sector hoeft niet te wachten. Biobased bouwen en renoveren leveren aantoonbare klimaatwinst op. Een biobased woning stoot gemiddeld circa 3,2 ton CO₂ uit en slaat ongeveer 40 ton CO₂ op. Vergeleken met traditionele bouwmaterialen is dat een aanzienlijk verschil.

Om de transitie te versnellen ondersteunt Building Balance de markt met ketenregisseurs in verschillende regio’s. Zij organiseren werksessies, bieden één-op-één begeleiding met experts en ondersteunen bij certificering en brandtesten. Zo verschuift de sector stap voor stap van praten naar doen. Samen met ketenpartners wordt geleerd in de praktijk, met als doel biobased bouwen en renoveren tot nieuwe standaard te maken.

Van product naar praktijk

De toepassing van biobased materialen groeit zichtbaar. Voor uiteenlopende woningtypologieën zijn inmiddels diverse oplossingen beschikbaar: plaatmateriaal, isolatie, composieten, vloeren, deuren en binnenwanden. Hoewel biobased producten soms nog een hogere aanschafprijs hebben, blijkt in de praktijk dat lagere montagekosten het totaalplaatje vaak concurrerend maken, en soms zelfs voordeliger.

De monitor in de Nationale Kennisbank Biobased Bouwen laat zien dat het aantal projecten gestaag toeneemt. Initiatieven van Building Balance, zoals subsidies voor biobased dakoplossingen, innovatiechallenges en uitgebreide leerprogramma’s, dragen bij aan verdere opschaling.

Een stip op de horizon: het voorbeeld van Alwel

Woningcorporatie Alwel in West-Brabant koos ervoor om circulariteit als stip op de horizon te zetten, zonder dit direct vast te leggen in beleid. Eerst werd geïnvesteerd in kennisopbouw en draagvlak binnen de organisatie. Samen met zeven andere Brabantse corporaties committeerde Alwel zich via de regionale samenwerking Lente aan de opschaling van biobased bouwen, symbolisch bekrachtigd met een ‘handdruk in hennep’.

Om de overstap van traditionele naar biobased isolatiematerialen te maken werkt Alwel samen met partijen in de regionale keten van Building Balance. Om medewerkers, partners en bewoners mee te nemen in de ontwikkeling, bracht Alwel twee magazines uit met praktijkvoorbeelden uit de hele keten; Van boer tot bouwer tot bewoner.

Leren door te doen

Alwel koos bewust voor een leerstrategie in de praktijk. In zowel nieuwbouw- als renovatieprojecten wordt ervaring opgedaan met biobased toepassingen. Door langdurig samen te werken met een vaste groep ketenpartners wordt kennis geborgd en meegenomen naar volgende projecten. Het laat zien dat starten mogelijk is, ook zonder volledig uitgewerkt circulair beleid.

Voor de eerste projecten stelde het management een extra budget beschikbaar. Op een totale investering werd dit als een beperkte, maar noodzakelijke impuls gezien.

Samen op ontdekkingsreis

Alwel en ketenpartners zoals Heijmans gingen gezamenlijk op ontdekkingsreis. Ze onderzochten bestaande oplossingen, bezochten leveranciers en deelden kennis over materialen, toepassingen en regelgeving. Ook bewonersgedrag werd meegenomen, bijvoorbeeld dat het overschilderen van een dampopen afwerking de werking kan beïnvloeden. Door deze inzichten vroegtijdig te delen, konden fouten worden voorkomen en processen beter afgestemd.

Bewoners betrekken

Renovaties vinden plaats in bewoonde woningen, dus goede communicatie met huurders is cruciaal. Bij een project met stro-isolatie hadden bewoners vragen over brandveiligheid en ongedierte. Modelwoningen en heldere uitleg hielpen zorgen weg te nemen en begrip te creëren.

Proefwoningen en kennisbank

Het project met de toepassing van stro-isolatie startte met proefwoningen. In een speciale showcase-woning wordt voor ieder onderdeel van de woning onderzocht welke biobased of circulaire materialen toegepast kunnen worden, zonder concessies te doen aan veiligheid, kwaliteit of uitvoerbaarheid. Alle bevindingen worden vastgelegd in een kennisdatabase voor toekomstige projecten.

Meten en monitoren

Sensoren in de woningen volgen prestaties zoals vochtgedrag en isolatiewaarde. De combinatie van praktijkdata en theoretische kennis zorgt voor betrouwbare toepassingen op grotere schaal.

Kracht van samenwerking

Sterke samenwerking binnen de keten is essentieel. Beslissingen worden gezamenlijk genomen, kennis wordt gedeeld en experimenteren wordt gestimuleerd. Alleen door samen te leren, fouten te erkennen en oplossingen door te ontwikkelen, kan de sector grootschalig biobased bouwen realiseren.